ZESPÓŁ REGIONALNY PCIMIANIE

Zespół Regionalny „Pcimianie” – historia i działalność

Zespół Regionalny „Pcimianie” powstał w 1970 roku przy Klubie Rolnika, zrzeszając członków Związku Młodzieży Wiejskiej oraz Koła Gospodyń Wiejskich. Impulsem do jego utworzenia był apel Krakowskiego Domu Kultury o odtworzenie tradycyjnego regionalnego wesela. Zadania przygotowania programu podjęli się Tadeusz Kozak – odpowiedzialny w ZMW za gromadzenie materiałów dotyczących zwyczajów i stroju – oraz Celina Fudalej, kierowniczka Klubu Rolnika. Wspólnie opracowali scenariusz przedstawienia, a do jego realizacji włączyli zarówno młodzież, jak i panie z KGW w Pcimiu. W ten sposób w 1970 roku powstał Zespół Regionalny „Pcimianie”, który dwa lata później, w 1972 roku, po raz pierwszy wystawił „Wesele Pcimskie”.

Początkowo zespół działał przy Klubie Rolnika, a po jego rozwiązaniu – przy Gminnym Ośrodku Kultury i Sportu w Pcimiu. Liczył około 40 osób, wśród których znajdowali się również nauczyciele z lokalnych szkół. Jednym z pierwszych problemów był brak kompletu strojów regionalnych. Panie z KGW posiadały swoje tradycyjne ubiory, natomiast mężczyźni musieli pożyczać stroje z Tokarni i Myślenickiego Domu Kultury. W kolejnych latach, dzięki staraniom Andrzeja Guśpiela, zakupiono pierwsze świąteczne komplety męskie, a następnie – w oparciu o stare fotografie i eksponaty znajdujące się w GOKiS – uszyto stroje dla całego zespołu.

Trudność stanowił także brak stałej kapeli. Początkowo muzykę zapewniali gościnnie muzycy z Tenczyna, Tokarni i Trzebuni. Ostatecznie udało się stworzyć własny zespół muzyczny, w którego skład weszli: Kazimierz Trojan i Stanisław Kozak (akordeon), Andrzej Partyka (kontrabas, skrzypce) oraz Wojciech Pawlik (bęben). Dzięki temu „Pcimianie” mogli regularnie rozwijać swój repertuar i występować na licznych wydarzeniach.

Od początku swojej działalności zespół aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym gminy, prezentując się na Dożynkach, Święcie Kliszczaka, Święcie pieczonego ziemniaka i korpiela na Kudłaczach, a także podczas jubileuszy i koncertów charytatywnych. Wielokrotnie wystawiano takie przedstawienia jak „Wesele Pcimskie”, „Zrękowiny u Druzgały” czy „Wyskubki pierza”, rejestrowane również przez TV Kraków. „Pcimianie” współpracowali z innymi miejscowościami i brali udział w turniejach międzygminnych. W 1980 roku zdobyli I miejsce podczas Przeglądu Klubów Rolnika w Tokarni, a w 1985 roku członkini zespołu – Anna Leksander – zajęła I miejsce w kategorii solistów podczas Przeglądu Śpiewaków Ludowych w Skawinie. Działała przy nim także grupa kolędnicza, wielokrotnie wyróżniana na konkursach, przeglądach i imprezach charytatywnych.

W 1989 roku Celina Fudalej przekazała prowadzenie zespołu Tadeuszowi Kozakowi, który kierował nim przez kolejne dekady. Dzięki konsekwentnemu zbieraniu tradycyjnych pieśni i zwyczajów udało się stworzyć bogaty repertuar, na podstawie którego Gminny Ośrodek Kultury i Sportu wydał dwie płyty: „Pcimskie śpiewki” (2004) oraz „Kolędy i Pastorałki” (2006). Zespół brał również udział w Małopolskim Przeglądzie Dorobku Artystycznego i Kulinarnego KGW w Marcinkowicach (III miejsce w 2009 r.), a także w Powiatowym Konkursie Potraw Regionalnych „Choinka przy wigilijnym stole”, zdobywając III miejsca w latach 2007 i 2009. Otrzymał także specjalny puchar od Małopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Karniowicach za wystrój stoiska i przyśpiewki podczas Targów Wielkanocnych w Krakowie.

Zespół „Pcimianie” godnie reprezentował ziemię myślenicką również poza granicami kraju – prezentował się m.in. w miejscowości Breza na Słowacji oraz na Placu św. Piotra w Watykanie. W 2015 roku wziął udział w plenerowej inscenizacji wesela, a następnie zagrał w filmie Doroty Ruśkowskiej „Wesele Kliszczackie”. Kierownik zespołu, Tadeusz Kozak, został uhonorowany tytułem „Zasłużony dla kultury kliszczackiej” przyznawanym podczas „Tuki” w Ekomuzeum w Bogdanówce.

W 2011 roku, z inspiracji Tadeusza Kozaka, część pań należących do zespołu reaktywowała Koło Gospodyń Wiejskich, które choć działało samodzielnie, nadal ściśle współpracowało z „Pcimianami”. W 2018 roku wieloletni kierownik przekazał prowadzenie zespołu Teresie Kwaśniak. Pomimo zmniejszonego składu grupa wciąż występowała podczas Dożynek i Święta Kliszczaka, aż do czasu pandemii, która ograniczyła dalszą działalność. Po roku 2022, kiedy Koło Gospodyń i Gospodarzy Wiejskich w Pcimiu zostało zarejestrowane w ARiMR, kierownictwo nad Zespołem Regionalnym „Pcimianie” objął jeden z jego członków – Pan Marek Czech, wznawiając działalność grupy. W 2025 roku zespół odniósł znaczący sukces podczas Beskidzkiej Podkówecki, zdobywając wyróżnienie za spontaniczne zachowanie na scenie oraz autentyczne podtrzymywanie gwary kliszczackiej.

Dziś Zespół Regionalny „Pcimianie” pozostaje jednym z najważniejszych strażników tradycji kliszczackich, łącząc wieloletnią historię, bogaty repertuar oraz ogromne zaangażowanie kolejnych pokoleń mieszkańców Pcimia.